Trái phiếu chuyển đổi và khác biệt giữa lô niêm yết với lô ngoài sàn
Hai cách phân loại ít được nhắc nhưng ảnh hưởng trực tiếp tới túi tiền người mua trái phiếu là quyền chuyển đổi và hình thức giao dịch. Cả hai đều nằm trong điều khoản phát hành, và cả hai đều làm thay đổi bản chất khoản đầu tư.
Trái phiếu chuyển đổi đứng giữa hai thế giới
Đây là loại do công ty cổ phần phát hành, cho phép người sở hữu chuyển thành cổ phiếu của chính doanh nghiệp theo tỷ lệ, thời điểm và điều kiện đã ghi sẵn trong phương án phát hành. Trong thời gian chưa chuyển đổi, người mua vẫn hưởng quyền lợi của trái chủ: nhận lãi theo lịch và được ưu tiên thanh toán trước cổ đông.
🔗 Xem thêm: Bốn rủi ro của trái phiếu mà lãi suất chào bán không nói ra
Trái phiếu chuyển đổi cho phép đổi sang cổ phiếu theo điều kiện định trước
Khi thực hiện chuyển đổi, vị thế đổi hẳn. Từ chủ nợ, người mua trở thành cổ đông, tức là chấp nhận rủi ro của vốn chủ sở hữu để đổi lấy phần lợi nếu giá cổ phiếu tăng. Vì có thêm quyền chọn này, lãi suất của trái phiếu chuyển đổi thường thấp hơn lô thông thường cùng kỳ hạn. Nói cách khác, người mua trả cho quyền chọn bằng phần lãi suất bị bớt đi.
Niêm yết hay ngoài sàn quyết định khả năng rút chân
Trái phiếu niêm yết được đăng ký giao dịch trên sở giao dịch chứng khoán nên giá, khối lượng và thông tin tổ chức phát hành được công bố minh bạch hơn, và có nhiều cơ hội mua bán lại trên thị trường thứ cấp. Lô giao dịch ngoài sàn thì chủ yếu mua bán theo thoả thuận giữa các bên, không qua hệ thống tập trung.
Hình thức thoả thuận linh hoạt hơn về điều kiện, nhưng thanh khoản thường mỏng và người mua phải tự dành thời gian thẩm định thông tin về bên phát hành. Khi cần bán gấp, khoảng cách giữa hai hình thức này hiện ra rõ nhất: một bên có sẵn người mua, một bên phải đi tìm.
Lô niêm yết có thông tin giá và khối lượng công khai
Điều kiện mua lại trước hạn, điều khoản hay bị đọc lướt
Nhiều phương án phát hành có điều khoản cho phép tổ chức phát hành mua lại trước hạn. Nghe thì tiện cho người mua, nhưng quyền đó thường thuộc về bên phát hành chứ không thuộc về người nắm giữ. Thực tế hay diễn ra theo hướng bất lợi: khi lãi suất thị trường giảm, bên phát hành mua lại lô lãi suất cao rồi phát hành lô mới rẻ hơn, còn người bán lại phải tìm chỗ gửi tiền trong môi trường lãi suất đã thấp đi. Vì vậy khi so hai lô cùng lãi suất, lô không có điều khoản mua lại sớm thường có giá trị hơn với người mua.
Kết luận
Tóm lại, quyền chuyển đổi làm giảm lãi suất nhưng mở thêm một lối thoát khi doanh nghiệp làm ăn tốt, còn hình thức giao dịch quyết định mình có rút chân được không khi cần tiền. Hai yếu tố này nằm trong phương án phát hành chứ không nằm trên bảng chào lãi suất, nên phải chủ động tìm đọc. Phần nền tảng về các nhóm trái phiếu có ở bài định nghĩa theo Luật Chứng khoán. Nội dung mang tính tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.
Thanh khoản quyết định khả năng rút vốn khi cần