Cái lần ngồi dưới sàn nhà khách mà tôi nhớ nhất để thấu hiểu lý do họ cần bộ ghế sofa kia

Tháng ba năm ngoái, hai vợ chồng son đặt tôi làm sofa cho chung cư 42 mét vuông của họ. Họ nói chỉ cần 'đẹp, chắc, rộng'. Nhưng khi tôi kéo ghế ra ngồi xuống sàn, nhìn góc ban công hẹp ngắc với chậu cây và bộ đồ chơi trẻ con, tôi hiểu họ thật sự cần một nơi để cả gia đình quây quần xem phim và con họ chạy nhảy mà không đập đầu vào cạnh bàn. Tôi bỏ ý định làm sofa chữ L kiểu dáng hào nhoáng, chuyển sang bọc tròn góc và chân thấp. Họ không nói, nhưng cái cách hai người ôm con khi nhìn tôi đo đạc đã nói lên tất cả.

Cái sofa mà khách nói 'đẹp' thường không phải thứ họ cần

Suốt 12 năm làm nghề, tôi không nhớ hết những lần khách nói 'cứ làm đẹp là được' rồi nhận về một chiếc sofa chẳng ai dùng đến. Điển hình là chiếc ghế sofa bọc da thật tôi giao cho một nhà có ba con chó ta. Khách khen hết lời nhưng tuần sau gọi điện than lũ chó cào nát da ghế. Tôi đành làm một bộ bọc vải xù chống chó cào miễn phí tiền công. Còn chiếc sofa nỉ trắng muốt cho nhà có đứa con 3 tuổi thì sau ba tháng đã ngả màu vàng ố. Tôi tự hỏi sao khách không nói ra nhu cầu thật. Họ ngại bị coi là khó tính, ngại làm phiền. Thế nên tôi học được cách để mắt tới nếp sống của khách: những món đồ bày xung quanh, nếp sinh hoạt đều nói lên nhu cầu thật. Có lần, một anh khách làm việc tại nhà cần ghế có thể ngả ra ngủ trưa nhưng lại bảo 'chỉ cần đẹp'. Tôi nhìn thấy chiếc laptop và giá sách chất đầy tài liệu, đoán ngay anh cần một nơi để nằm nghỉ lúc mệt. Tôi làm ghế sofa có lưng ngả đa dạng nấc, anh ấy hài lòng lắm, cứ nói cảm ơn tôi mãi.

Ngồi xuống sàn, nhìn lên trần và hỏi những câu kỳ quặc

Sau nhiều năm, tôi đúc kết ra một 'buổi khảo sát tại nhà' không giống cách thông thường. Thay vì đứng lấy số đo và hỏi kích thước, tôi bỏ thước xuống và ngồi bệt xuống sàn, nằm thử trên cái nệm cũ của khách, ngước lên trần xem ánh sáng hắt ra sao, kiểm tra độ dày tường. Tôi hỏi khách về bữa cơm tối, giờ giấc cả nhà quây quần và con họ hay chơi trò gì trong phòng. Nhiều câu tôi hỏi khiến khách tròn mắt như: “Anh chị hay đứng lên cãi nhau ở chỗ nào?” hay “Cô con gái nhà mình hay học bài chỗ nào?”. Nghe thì ngớ ngẩn nhưng nhờ mấy câu đó tôi tránh được việc làm sofa đẹp nhưng chẳng ai dùng. Có lần nọ, khách bảo họ hay cãi nhau trước kệ tivi, thế là tôi chế thêm một ghế bố nhỏ để một trong hai người có chỗ ngồi riêng khi giận dỗi. Khách cười bảo tôi rành tâm lý gia đình ghê. Đấy, cái nghề này không chỉ là đo đạc và cắt may.

Lần tôi làm sofa cho bà cụ 80 tuổi và bài học về sự im lặng của khách

Một đơn hàng tôi nhớ nhất là làm sofa cho bà cụ 80 tuổi, sống một mình trong căn nhà tập thể cũ. Con cháu bà đều ở nước ngoài. Bà chỉ dặn tôi 'làm nhỏ gọn, dễ lau là được'. Khi tôi ngồi xuống sàn nhà thấy bà di chuyển khó nhọc, phải bám tường, tôi nhận ra bà cần sofa tay vịn cao để dựa vào mà đứng dậy, ghế phải có độ cao hợp với người lớn tuổi, không quá mềm. Tôi làm sofa có cấu trúc cứng hơn, bọc vải bám tốt, không trượt, tay vịn làm kiểu đặc biệt để bà vịn khi đứng. Bà không hề nói gì, nhưng một tuần sau khi giao, con gái bà gọi điện thoại cảm ơn và kể bà cụ đã tự mình đứng dậy khỏi ghế mà không cần trợ giúp. Bài học tôi rút ra là: khách lớn tuổi hay giấu sự yếu đuối của mình, và người thợ phải tự nhìn ra. Làm sofa không đơn thuần là nghe yêu cầu, mà phải thấy được điều khách che giấu.

Ba câu hỏi tôi luôn tự hỏi trước khi cắt vải và chúng thay đổi cách tôi làm nghề

Với 12 năm trong nghề, tôi tự rút ra ba câu hỏi mà trước khi cắt vải nào tôi cũng tự vấn. Một là, tôi hỏi: 'Không gian này lúc 7 giờ tối sẽ như thế nào?' – để hiểu ánh sáng và tâm trạng căn phòng. Hai là, tôi quan sát 'đôi giày của khách' – người đi làm văn phòng khác người làm bếp, người có con nhỏ cần kiểu khác nhà cưng chó, để chọn chất vải và gam màu hợp với nếp sống. Câu thứ ba, 'Mình có mang mẫu thử đến đặt ở góc phòng chưa?' – tôi luôn làm một mẫu thử nhỏ với vải và khung, đem qua nhà khách đặt vào đúng góc phòng, đứng từ xa nhìn xem cỡ và màu có vừa mắt không. Nhờ đó tôi giảm được 70% số lần khách yêu cầu sửa lại sau khi giao. Trước kia, tôi cứ nghĩ nghề này là làm ra đồ vật, giờ tôi ngộ ra mình đang tạo ra thứ giúp gia đình khách gắn kết hơn mỗi buổi tối. Nếu bạn đang tính đặt một bộ sofa mới, đừng chỉ dặn thợ 'đẹp là được'. Hãy chia sẻ với thợ về sinh hoạt, con cái, sở thích cả nhà. Một người thợ giỏi sẽ nhìn từ những điều đó. Còn nếu bạn cần một chỗ để cả nhà gắn kết thì cứ sản xuất sofa đẹp nhé, tôi sẽ sẵn sàng ngồi xuống sàn nhà bạn trước khi lấy thước dây ra đo.