مولانا راجب مسمم بودن و تلاش کردن چی میگه
مولانا دربارهٔ مصمم بودن، اراده، همت بلند و تسلیم‌نشدن در برابر سختی‌ها حرف‌های بسیار عمیقی دارد. اتفاقاً در مثنوی، یکی از زیباترین بخش‌هایش را به ارزش تلاش و کوشش اختصاص داده است.

به نظرم این چند بیت دقیقاً با چیزی که دنبالش هستی ارتباط دارند.

  1. خودت را دست‌کم نگیر؛ به همتت نگاه کن
    از مثنوی معنوی، دفتر سوم:

منگر آنک تو حقیری یا ضعیف
بنگر اندر همت خود ای شریف

یعنی به ضعف‌ها، امکانات کم یا شرایط فعلی خودت نگاه نکن؛ ببین چه هدف بزرگی در سر داری و چقدر برای رسیدن به آن اراده داری.

  1. همیشه در جست‌وجو باش و دست نکش
    تو به هر حالی که باشی می‌طلب
    آب می‌جو دایماً ای خشک‌لب

و در ادامه:

این طلب مفتاح مطلوبات تست
این سپاه و نصرت رایات تست

یعنی حتی اگر در شرایط سختی هستی، جست‌وجو و تلاش را متوقف نکن. همین خواستن و حرکت کردن، کلید رسیدن به خواسته‌هاست.

مثنوی مولانا

  1. قدم‌به‌قدم به سمت هدفت حرکت کن
    از مثنوی معنوی، دفتر اول:

گفت شیر آری ولی ربّ العباد
نردبانی پیش پای ما نهاد

پایه‌پایه رفت باید سوی بام
هست جبری بودن اینجا طمع خام

چه تصویر زیبایی!

مولانا می‌گوید خداوند نردبان را جلوی پای تو گذاشته، اما بالا رفتن از پله‌ها وظیفهٔ توست. نمی‌توانی در جای خودت بنشینی و انتظار رسیدن به قله را داشته باشی.

Ganjoor

  1. تلاش کن، حتی وقتی مسیر سخت است
    از مثنوی معنوی، دفتر اول:

جهد می‌کن تا توانی ای کیا
در طریق انبیاء و اولیا

و کمی بعد:

سر شکسته نیست، این سر را مبند
یک دو روزک جهد کن باقی بخند

یعنی از شکست و سختی نترس. شکست خوردن نباید باعث شود اراده‌ات را کنار بگذاری.

Ganjoor

برداشت من از نگاه مولانا به انسان مصمم
مولانا انگار می‌خواهد به انسان بگوید:

بزرگی تو به شرایط امروزت نیست، به همت و هدف توست.

با آرزو کردن به جایی نمی‌رسی؛ باید حرکت کنی.

اگر راه دشوار شد، از خواسته‌ات دست نکش.

قدم‌های کوچک و پیوسته می‌توانند تو را به مقصدهای بزرگ برسانند.

تلاش کن، اما نتیجه را نیز به خدا بسپار.

اما اگر بخواهم فقط یک بیت از مولانا برای اراده و مصمم بودن انتخاب کنم، این است:

منگر آنک تو حقیری یا ضعیف
بنگر اندر همت خود ای شریف

این بیت یادآوری می‌کند که نباید محدودیت‌های امروزت را با ظرفیت واقعی وجودت اشتباه بگیری.

////////

تصمیم جدی و پشتکار برای رسیدن به یه هدف. مثلاً «با همت بالا کار کرد» یعنی با انگیزه و تلاش زیاد.

  1. بلندنظری و بزرگ‌منشی
    داشتن هدف‌های بزرگ و دل بزرگ. «همت بلند داشتن» یعنی به چیزهای کوچیک و پست راضی نشدن. حافظ می‌گه: «همت بلند دار که مردان روزگار / از همت بلند به جایی رسیده‌اند» (به همین مضمون).
Edit

Pub: 08 Sep 2026 04:27 UTC

Edit: 09 Nov 2026 14:07 UTC

Views: 120