Quản trị rủi ro trong giai đoạn thị trường đi lên
Phần lớn tài liệu nói về cách nhận ra chiều tăng, ít tài liệu nói về việc giữ kỷ luật khi đang ở trong đó. Sau khi đã nắm bullish là gì, tức trạng thái kỳ vọng giá đi lên, phần khó hơn là tránh những sai lầm mà chính tâm lý lạc quan tạo ra.
Kỳ vọng không phải là dữ kiện
Bullish mô tả điều số đông đang tin, không mô tả điều chắc chắn xảy ra. Khi số đông cùng tin một chiều, giá đã phản ánh phần lớn niềm tin đó, nên dư địa còn lại hẹp hơn vẻ ngoài. Thói quen tốt là tách hai câu hỏi: thị trường đang ở chiều nào, và mức giá hiện tại đã phản ánh bao nhiêu kỳ vọng. Câu thứ hai chỉ trả lời được bằng số liệu doanh nghiệp.
🔗 Xem thêm: Margin là gì? Cơ chế ký quỹ và các mốc tỷ lệ cần nhớ
Tâm lý lạc quan khiến bước thẩm định dễ bị bỏ qua
Đòn bẩy phóng to cả phần sai của giả định
Giai đoạn giá lên là lúc vay ký quỹ trông có vẻ rẻ, vì mọi nhịp giảm đều nhanh chóng được mua lại. Nhưng tỷ lệ ký quỹ vận hành theo giá thực tế trong tài khoản chứ không theo kỳ vọng của người vay, nên một nhịp điều chỉnh sâu và nhanh đủ sức kích hoạt yêu cầu bổ sung tài sản bảo đảm ngay giữa xu hướng tăng. Ai dùng công cụ này cần thuộc cơ chế ký quỹ và các mốc tỷ lệ bắt buộc trước khi bấm lệnh, không phải sau.
Ba thói quen giữ được kỷ luật
Thứ nhất là viết trước kịch bản thoát: mức giá nào thì giảm tỷ trọng, mức nào thì dừng hẳn, ghi ra giấy khi đầu óc còn tỉnh táo. Tiếp theo là giữ tỷ trọng tiền mặt tối thiểu kể cả lúc mọi thứ đang thuận, vì tiền mặt là thứ cho phép hành động khi giá rơi. Cuối cùng là định kỳ đối chiếu lại luận điểm ban đầu với dữ liệu mới: nếu lý do mua không còn đúng thì vị thế không nên tồn tại chỉ vì giá vẫn đang lên.
Quy mô vị thế quan trọng hơn việc chọn đúng
Tỷ lệ ký quỹ vận hành theo giá thực tế, không theo kỳ vọng
Một danh mục đặt tất cả vào một mã sẽ đúng hoặc sai theo kiểu được ăn cả ngã về không, bất kể phân tích công phu tới đâu. Chia nhỏ tỷ trọng theo mức độ chắc chắn của từng luận điểm giúp sai một vị thế không kéo sập cả danh mục. Trong giai đoạn giá lên, cám dỗ thường là dồn thêm vào mã đang lãi nhất, tức là tăng rủi ro đúng lúc giá đã cao hơn. Giữ nguyên tắc phân bổ đã định trước là cách đơn giản để không bị tâm lý dẫn dắt.
🔗 Xem thêm: Bốn dấu hiệu thường thấy khi thị trường trong chiều tăng
Một cách kiểm tra luận điểm bằng số liệu là xem doanh nghiệp có tạo ra lợi nhuận thật từ hoạt động cốt lõi hay không, thông qua chỉ số EBIT và hiệu quả vận hành. Chiều tăng của thị trường không làm một doanh nghiệp yếu trở nên khỏe, nó chỉ khiến điều đó khó nhận ra hơn trong ngắn hạn.
Kết luận
Kịch bản thoát nên viết ra khi đầu óc còn tỉnh táo
Tóm lại, giai đoạn giá lên không làm một doanh nghiệp yếu khoẻ lên, nó chỉ khiến điều đó khó nhận ra hơn. Ba việc giữ được kỷ luật là viết trước kịch bản thoát, giữ tỷ trọng tiền mặt tối thiểu, và định kỳ đối chiếu lại luận điểm ban đầu với dữ liệu mới. Nội dung mang tính tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.